'İstanbul'un muhafızı' tek tek anlattı: İşte İstanbul'un silüetini bozan yapılar
İBB Davası'nda savunma yapan tutuklu Ramazan Gülten, kültür varlıklarının yok edilmesine ve İstanbul silüetinin bozulmasına neden olan projelere değindi. Gülten, 2010'lu yıllarda yapılan projelerin akademik odalar, üniversiteler, tarihçiler, yurttaşlar tarafından en çok tartışıldığı dönem olarak karşımıza çıktığını söyledi.
İBB Davası'nın 52. gününde tutuklu İBB İmar ve Şehircilik Daire Başkanı Ramazan Gülten, savunması için söz aldı.
2010’lu yıllarda yapılan projelerin akademik odalar, üniversiteler, tarihçiler, yurttaşlar tarafından en çok tartışıldığı dönem olarak karşımıza çıktığını belirten Gülten, İstanbul silüetinin bozulmasına neden olan projeleri sıraladı.
Gülten'in savunmasında sıraladığı projeler şöyle:
'BOĞAZDAN VERDİĞİ GÖRÜNTÜ TARTIŞMAYA NEDEN OLDU'
1- Zorlu Center: Maliye Hazinesi mülkiyetinde, üzerinde Karayolları Bölge Müdürlüğü ve atölye binalarının bulunduğu, imar planlarında 'Karayolları Tesisleri Sahası' fonksiyonunda kalan parsel; 2006 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan plan değişikliği ile E: 3 yapılaşma koşuluna sahip 'Turizm-Kongre Merkezi, Kültürel Tesis' alanına alınıyor. 2010’lu yıllarda inşaat tamamlandığında 626 bin metrekare bina yükseklikleri 100 m’yi aşan, içinde özel kültürel etkinliklerin yapıldığı AVM, otel, ofis ve konut olan 4 adet kule ortaya çıktı. Boğazdan verdiği görüntü ile silüet tartışmalarında simgesel bir yapı oldu.
'YEŞİL ALAN AYRILMIŞ GİBİ GÖSTERİLDİ'
2- Eski Ali Sami Yen Stadyumu alanına yapılan Torun Center: Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü mülkiyetinde ve imar planında 'Spor Tesis Alanında' kalmakta iken TOKİ tarafından onaylanan plan değişikliği ile 'Turizm Ticaret Alanı' ve 'Rekreasyon Alanı'na alınarak emsal 2,50 yapılaşma koşulu verilmiştir. Ön kısmının rekreasyon alanına alınmasının nedeni kamuya terk edilmeden, yeşil alan ayrılmış gibi göstermek için. Söz konusu alanda 241 bin metrekare 155 metre yüksekliğe sahip kuleler yapılıyor.
'TİCARET ALANINA ALINDI'
3- Quasar Towers: Hemen yan parseli bir zamanlar en önemli kamu işletmelerinden olan Tekelin Likör fabrikasının bulunduğu parsel, imar planında 'Merkez Bankası Hizmet Alanı'nda kalmakta iken 2013 yılında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının parsel bazında plan değişikliği ile 'Ticaret Alanı'na alınmış ve 3 yapılaşma koşulu verilmiştir. 180 bin metrekare satılabilir alana ve 158 metre bina yüksekliğine sahip 2 adet kule yapılıyor.
'MÜLKİYETİ İBB'YE AİTTİ'
4- Trump Towers: Mülkiyeti İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait imar planında 'Açık Otopark, Eğitim Tesisi ve Spor Tesisi Alanı'nda kalan parsel 2005 yılında İBB’nin onayladığı plan değişikliği ile E: 3 H: Serbest 'Transfer Merkezi' alanına alınıyor. İki sokak arasında bağlantı ve otobüs durağı ile transfer merkezi fonksiyonu karşılanarak 242 bin 900 metrekare satılabilir alana sahip 140 metre kule yapılıyor.
'YEŞİL ALAN OLARAK PLANLANMIŞTI'
5- İstanbloom: Zincirlikuyu Mezarlığı‘nın hemen arkasında, özel mülkiyette ve imar planlarında 'Yeşil Alan'da kalan, mezarlık ile yerleşim alanları arasında tampon olması için yeşil alan olarak planlanmış parsel 2008 yılında İBB‘nin onayladığı parsel bazlı plan değişikliği ile E: 2,25 yapılaşma koşuluna sahip 'Ticaret ve Konut Alanı'na alınmış, üzerine 90 bin metrekare, 170 metre yüksekliğe sahip kule yapılmış.
'MÜLKİYETİ ÜNİVERSİTE ALANINDA KALIYORDU'
6- Nurol Tower: Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) mülkiyetinde ve imar planlarında 'Üniversite Alanı'nda kalan parsel, 2010 yılında İBB tarafından onaylanan imar planı değişikliği ile E: 3 yapılaşma koşuluna sahip 'Turizm Tesis Alanı'na alınmış. Şu an yerinde 68 bin 900 metrekare inşaat alanı olan 150 metre bir kule bulunmakta. Nurol Tower’ın bir özelliği de projenin sıfır kotunun cephe aldığı yoldan değil, hiç mahrecinin olmadığı viyadük üstünden verilmesi. Böylelikle plan notu gereği açığa çıkan bodrum katları emsal harici tutulmuş, ilave inşaat alanı kazanılmış.
'BÜTÜN İSTANBULLULAR TARAFINDAN BİLİNİYOR'
7- Le Meridien: İddianamede çokça adı geçen mekanlardan örnek olarak almamın nedeni yalnızca bu değil Boğaz silüeti açısından son derece açıklayıcı bir örnek olduğu için seçtim. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin mülkiyetinde 0,75 KAKS yapılaşma koşuluna sahip 'Ticaret Alanı ve Park Alanı'nda iken 2002 yılında satışı yapılmış, 2005 yılında park alanının tamamı E: 2 yapılaşma koşuluyla 'Ticaret Alanı'na alınmış. Şu an üzerinde 64 bin 600 metrekare, 140 metre yüksekliğinde bir kule bulunmakta ve Boğaz sülietine olan etkisi bütün İstanbullular tarafından biliniyor.
'KÜLTÜR VARLIKLARI YOK EDİLDİ'
8- İstanbul’un ilk planlı sanayi bölgesi olan ve endüstriyel kent mirası açısından çok değerli bir alan Bomonti bölgesi, tescilli kültür varlıklarının büyük oranda yok edilerek gelişmiş, kentin silüetinde hemen göze çarpan gökdelenlerin yoğunlaştığı bir bölge olmuştur. 2007 yılında İBB tarafından onaylanarak yürürlüğe giren imar planında E: 3 yapılaşma koşulu verilmiş İTower, Hilton, Anthill, Rotana, Sinpaş Queen gibi bir çok projenin yer aldığı bölge yine 2010’lu yıllarda yapılmıştır.
'BİRÇOK PROJE YAPILDI'
9- İstanbul’un en önemli hava koridorlarından olan ve kendine özgü bir mikro iklimi bulunan Kağıthane-Eyüp-Sarıyer ilçe sınırlarına giren Cendere Vadisi, imar planlarında 'Günübirlik Tesis Alanı', 'Piknik ve Eğlence Alanı', 'Rekreasyon Alanı' gibi fonksiyon alanlarında kalıyordu. 2011 yılında İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayladığı imar planıyla 'Eğitim-Bilişim-Teknoloji Alanı' fonksiyonuna alındı, yüksekliği 168 metre olan Skyland, Vadi İstanbul, Vadi Koru, Sebaflats gibi birçok proje yapılmıştır.
'SUR KORUMA BANDI YAPILAŞMAYA AÇILDI'
10- Fatih’in ordusunun İstanbul’un fethinde karargah kurduğu bölge olan Kazlıçeşme, tarihi yarımadanın hemen dışında, Marmara deniz surları ve karasularına komşu, UNESCO tarafından sur koruma bandı, tampon bölgesinin sınırında bulunan Zeytinburnu sahili de 2010’lu yıllarda yapılaşmaya açıldı. Bakanlık tarafından yapılan parsel bazında plan değişiklikleri ile Türkiye Et Balık Kurumu arazisi 2010 yılında 'Konaklama ve Rekreasyon Alanında' iken E: 2,20 yapılaşma koşulu ile 'Turizm-Ticaret-Konut' fonksiyonuna alındı. 70 m yükseklikte 7 bloklu 367 bin metrekare inşaat alanına sahip Yedi Mavi projesi, Maliye Hazinesine ait ve planda 'Askeri Alan' olan, üzerinde tank fabrikasının olduğu yine Bakanlığın parsel bazında plan değişikliği ile 292 bin metrekare inşaat alanı içinde AVM ve konut fonksiyonları olan, sahil yolunun üzerinden sahile ulaşan özel üstgeçidi bulunan Büyükyalı projesi, E: 2,50 imar planı değişikliği ile 63 bin 200 metrekare inşaat alanına sahip, 86,80 metre yüksekliğine sahip Ottomare projesi, 2013 yılında Bakanlık tarafından Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği yayımlandı. Bu yönetmelikle illerin imar yönetmelikleri yürürlükten kaldırıldı. Bu yönetmelikte köklü değişikliklerle birlikte kabaca emsal hesabında bina içindeki kat koridorlarını emsal hesabından düşürüyordu, sadece 3 ay yürürlükte kaldı, bütün meslek odaları dava açtı ve sonrasında iptal de edildi. İşte bu yönetmelik çıkınca Ottomare projesi bitmiş, iskan almış ve içinde oturum varken iskanı iptal ettirdi, projenin emsalini bu yönetmeliğe göre yeniden hesapladı, kazanılan emsal harici alanlar ile yanındaki ilave binayı yaptı.
'ATAKÖY VE MARMARA DENİZİ ARASINA DUVAR ÖRÜLDÜ'
11- 1991 yılında Turizm Bakanlığının onayladığı planla 'Turizm ve Rekreasyon Alanı' E: 2, Yükseklik 72 metre olarak belirlenmiştir. Planın onaylandığı tarihte İstanbul’un plaj ihtiyacını karşılayan Ataköy Sahili’nde bu derece yoğun ve yüksek yapılaşma olmaz diye tartışmalar yapılmıştı. Bölgeyle ilgili çalışma yaparken planın onaylanmasına karşı birçok dava açıldığını, bunlardan birinin de Sayın Cumhurbaşkanı’na ait olduğunu görmüştüm. Nitekim Ataköy Sahili’nde 2010’lu yıllara kadar hiçbir yapılaşma olmamıştı. 588 bin metrekare Seapearl, 215 bin metrekare Yalı Ataköy, 65 bin metrekare Hyatt Regency projeleri yapıldı ve Ataköy ile Marmara Denizi arasına bir duvar örülmüş oldu. Burada iki paranteze ihtiyaç var birincisi Hyatt Regency - Ottomare projesinde olduğu gibi inşaat bitmiş ve oturum başlamışken iskanı iptal ettirerek Bakanlığın onayladığı imar yönetmeliğinde kat koridorlarının emsal harici alan olarak gösterilmesi ile elde edilen emsal hakkı sonucu ilave bir bina yapmıştır. İkinci parantez ise Ataköy sahilinde denizi görebildiğiniz tek alan bugün içinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin sosyal tesisinin de bulunduğu Baruthane Millet Bahçesidir. TOKİ bu alanda da diğerleri ile benzer bir projeye Bakanlıktan inşaat ruhsatı almış, proje maketinden yaklaşık 3000 kat malikine satışlar yapmıştır. Sanırım Ataköy sahilinin içler acısı haline bir yerde dur denilmiş ve proje iptal edilmiştir.
'5 KULE ORTAYA ÇIKTI'
12- Mall Of İstanbul: Mall of İstanbul üzerinde gecekonduların bulunduğu ve planda 'Kamu Hizmet Alanı' ve 'Ağaçlandırılacak Alan'da kalan bölge 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında gecekondu önleme bölgesi olarak ilan ediliyor. Bu ilandan sonra bölgede yer alan gecekondu sahipleri, mülkiyet sahipleri hissesi olanlar bölgenin imar planında kamu hizmet alanı olması nedeniyle de haklarını TOKİ‘ye devretmiştir. 2007 yılında TOKİ ve İBB tarafından onaylanan imar planıyla 'Kamu Hizmet Alanı' kaldırılmış ve 'Ticaret Hizmet Alanı', 'Eğitim-Sosyal-Kültürel Tesis Alanı'na alınmış E: 2 yapılaşma koşulu verilmiştir. 2008’de ise 'Eğitim-Sosyal-Kültürel Tesis Alanı' olarak belirlenen alan ikiye ayrılmış alt kısım 'Eğitim Tesis Alanı'na, üst kısım ise 'Özel Sosyal Kültürel Tesis Alanı'na alınmış ve emsali projede kullanılmıştır. Plan notunda AVM’de sosyal etkinlik yapmak koşuluyla emsalini projede kullanabilirsin diyor ve sonuç olarak gecekondu önleme bölgesinde 770 bin metrekare inşaat alanına sahip, içinde otel, konut, AVM bulunan yükseklikleri 131 metre olan 5 kule ortaya çıkıyor.
'PARK ALANI KALDIRILDI'
13- Emaar Square: Kent silüetini anlatırken yalnızca Boğaz silüeti, tarihi yarımada ve çevresindeki plan değişiklikleri ile gelişen kulelerden bahsedemiyoruz. 2010’lu yıllarda Anadolu yakasında da simgesel bazı yapıların boy gösterdiğini görüyoruz. Birkaç örnek vermek gerekirse en simgesel yapılardan birisi Emaar yapısı. Toprak Holding’in mülkiyetinde olan parsellerin bir kısmı 'Konut' fonksiyonunda bir kısmı 'Park Alanı'nda ve yapılaşma koşulu ise çevresiyle uyumlu 6 kat KAKS: 1 iken 2008 yılında 'Park Alanı' kaldırılmış E: 3 yapılaşma koşuluna sahip 'Ticaret ve Turizm Alanı'na alınıyor. 2011 yılında da mülkiyeti el değiştiriyor ve 778 bin metrekare 183 metre yüksekliğe sahip, AVM, otel, ofis binaları ve konut bulunan proje yapılıyor.
'1 METREKARE İNŞAAT YAPAMAZ'
14- Four Winds: Kadıköy, Özgürlük Parkı’nın hemen yanında mülkiyeti Maliye Hazinesine ait iken üzerinde Meteoroloji Müdürlüğünün olduğu parsel İBB‘nin onayladığı 2006 imar planında E: 2,07 yapılaşma koşuluna sahip 'Yüksek Yoğunluklu Konut Alanı'na ve 'Sosyal Kültürel Tesis Alanı' ve 'Park Alanı'na alınıyor. Üzerinde 167 bin metrekare 159 metre 4 adet kuleden oluşan proje yapılıyor. Bu projenin bir özelliği de kamuya terk ettiği ancak kendi bahçesi olarak kullandığı 'Sosyo Kültürel Tesis Alanı'nın emsalini projede kullanması. Kamu, Belediye, Bakanlık bu alanda bir kültür merkezi yapmaya kalksa 1 metrekare inşaat yapamaz.
'DANIŞTAY İPTAL ETTİ, İNŞAAT TAMAMLANDI'
15- Nev Bahar: Mülkiyeti Üsküdar Belediyesine ait imar planlarında 'Kentsel Hizmet Alanı' ve 'Açık Otopark Alanı'nda kalan alan 2011 yılında İBB tarafından onaylanan imar planı değişikliği ile 'Ticaret Hizmet Alanı' ve 'Spor Tesisi Alanı' olarak düzenlenmiş E: 2,50 H: 10 kat yapılaşma verilmiştir. Açığa çıkan bodrum katlar emsal haricidir plan notu doğrultusunda yaklaşık 20 metrelik kot farkıyla 7 kat emsal harici olarak iskan edilmiş. 109 bin metrekare inşaat alanına sahip 46 metre yüksekliğinde proje inşa edilmiş. Projede 5 kat AVM bulunuyor. Ancak 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun gereği, AVM’lerin ya da AVM fonksiyonu içeren karma yapıların inşaat ruhsatını büyükşehir belediyeleri verir. Bu yapının ruhsatını İBB vermemiş, Üsküdar Belediyesi vermiş, yaptığımız incelemede bu durumu tespit edip ilçe belediyesine inşaatı durdur, verdiğin ruhsatı iptal et ve projeyi İBB‘ye gönder diye yazı yazdık. Resmi Gazete’de 6585 sayılı Kanunun uygulama yönetmeliği olan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelikte değişiklik yapılarak AVM yapılacak parselin mülkiyeti ilçe belediyesine ait, konut sayısı iş yeri sayısından fazla olan karma projelerde inşaat ruhsatını ilçe belediyesi verebilir diye revizyon yapıldı. Tabi Kanuna aykırı yapılan yönetmelik değişikliğini Danıştay iptal etti. Bu arada inşaat tamamlandı.
'59 METRE DAHA YÜKSEK YAPILDI'
16- Medipol: Bağcılar ilçesinde TEM otoyolu üzerindeki alanda 2008 yılında İBB tarafından onaylanan imar planı değişikliği ile ön tarafta bulunan 'Park Alanı' korunmuş arkadaki 'Konut' alanı 'Özel Sağlık Tesis Alanı' olarak değiştirilmiş. Çevresiyle çok aykırı bir yapılaşma olmadan 6 kat proje yapılmış. Bakanlık tarafından 2015 yılında yapılan plan değişikliği ile diğer 'Konut' parselleri ve ön taraftaki 'Park Alanı' da 'Özel Üniversite Alanı'na alınmıştır. Üniversite alanı olan kısımda 128 bin metrekare inşaat alanı yapılmış ve yapı yüksekliği planda serbest olduğu için 139 metre yüksekliğinde kule yapılmıştır.
Kent silüetinin korunması için planlara eklenen ve özellikle planda yapı yüksekliği serbest olarak belirlenmiş yapıların yüksekliğini sınırlayan imar planı notuna aykırı olarak 80 metre olması gerekirken yapının olması gerekenden 59 metre daha yüksek yapıldığını tespit ederek ilçe belediyesine bildirdik. İlçe belediyesi işlem yapmadı, Medipol grubu proje aykırılığı tespit ettiğimiz yazıyı İdare Mahkemesi’ne taşıdı ve mahkeme parselde yer alan hastane yapısının kamusal bir işlev gördüğü özellikle Pandemi döneminde bu yararın üstün kamu yararı halini aldığını belirterek projenin plan koşullarına aykırılığına değinmeden bizim yazımızın idari işlemini iptal etti.